|
Niedawno zaczęłam interesować się historią miejscowości, w której spędziłam moje dzieciństwo, jako że pochodzą z niej moi rodzice. Owa miejscowość to BRATKOWICE. Jest to wieś położona w powiecie rzeszowskim, w gminie Świlcza. Bratkowice rozciągają się na 46,9 km2. Bratkowice były mocno zaangażowane w ruch oporu podczas II wojny światowej. Niewątpliwie warto wspomnieć o funkcjonującej tam placówce Armii Krajowej zorganizowanej i dowodzonej przez ppor. Józefa Rzepkę, ps. Rekin. W ostatnich dniach lipca 1944 roku, podczas akcji 'Burza', oddział ppor. Rzepki stoczył w rejonie Bratkowic kilka potyczek z wycofującymi się Niemcami. 27 lipca hitlerowcy bestialsko zamordowali 9 miejscowych partyzantów, kilku innych zginęło w potyczkach z Niemcami. Wydarzenie to upamiętniają dwa pomniki znajdujące się: jeden w centrum Bratkowic, drugi zaś (w miejscu kaźni) przy drodze z Bratkowic do Trzciany. Na cmentarzu w Bratkowicach znajduje się również zbiorowa mogiła. Kapitan Józef Rzepka ps. 'Krzysztof', 'Rekin', 'Stefan', 'Znicz' należał do pokolenia Polski Walczącej w okresie okupacji niemieckiej, a po jej zakończeniu - okupacji sowieckiej. Urodzony w 1913 roku w Bratkowicach, absolwent I Gimnazjum w Rzeszowie, student Wydziału Prawa Uniwersytetu Warszawskiego już w 1939 roku jako ppor. rezerwy Wojska Polskiego, rozpoczął działalność konspiracyjną, pełniąc m.in.: funkcje dowódcy Placówki Związku Walki Zbrojnej Głogów-Bratkowice i pierwszego adiutanta Inspektoratu Rejonowego ZWZ-AK Rzeszów. W lipcu i sierpniu 1944 roku podczas Akcji 'Burza' dowodził zgrupowaniem partyzanckim Obwodu Rzeszowskiego AK w lasach bratkowickich. Później, po wkroczeniu wojsk sowieckich, nadal pozostał w konspiracji walcząc o niepodległość. Do czasu rozwiązania Armii Krajowej w styczniu 1945 roku redagował pismo pt. 'Biuletyn Polityczny', był komendantem Obwodu AK Tarnobrzeg, a przez kilka tygodni stał też na czele Inspektoratu AK Mielec. W nocy z 7/8 października uczestniczył w akcji odbicia żołnierzy AK więzionych na Zamku w Rzeszowie. Później był czynnym uczestnikiem tzw. II konspiracji walczącej z reżimem komunistycznym. Na terenie Inspektoratu mieleckiego organizował struktury organizacji 'NIE' a po jej przekształceniu w Delegaturę Sił Zbrojnych, mieszkając w Katowicach i Zabrzu organizował przerzuty żołnierzy Armii Krajowej zagrożonych aresztowaniem na ziemie zachodnie. Jesienią 1945 roku pomimo ujawnienia się i podjęcia przerwanych wojną studiów prawniczych, nie zerwał z działalnością konspiracyjną. Kontynuował ją w Zrzeszeniu Wolność i Niezawisłość (WiN) na Górnym Śląsku, gdzie kierował siatką wywiadu Obszaru Południowego WiN. W ramach IV Zarządu Głównego Wolność i Niezawisłość, którego prezesem był płk. Łukasz Ciepliński kierował wywiadem politycznym. Aresztowany w 1948 roku w Katowicach, przesłuchiwany i torturowany był w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego. W 1950 roku wyrokiem Wojskowego Sądu Rejonowego w Warszawie został skazany na karę śmierci. Bierut nie skorzystał z prawa łaski. Toteż 1 marca 1951 roku o godzinie 20,45 kpt. Józef Rzepka został rozstrzelany w więzieniu mokotowskim. Do dnia dzisiejszego miejsce jego pochówku pozostaje nieznane. Długo trzeba było czekać na oficjalne publiczne wyznanie zasług kpt. Józefa Rzepki na niwie niepodległości. W 1992 r. Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego unieważnił wyrok kary śmierci i uznał, że działalność kpt. Rzepki posiadała charakter niepodległościowy. Paulina Surowiec
Naciśnij tutaj aby otworzyć fotografię w nowym oknie - Pomnik ku czci pomordowanych i poległych podczas II wojny światowej; znajduje się w centrum wsi, obok Domu Strażaka. Dzięki staraniom Józefa Chmaja - nauczyciela ze Szkoły Podstawowej Nr 1 w Bratkowicach, budowę pomnika rozpoczęto w 1984 r. Przy jego wznoszeniu pracowały rodziny pomordowanych i poległych oraz mieszkańcy wsi. Ogromny wkład pracy w budowę pomnika wnieśli członkowie OSP. Naciśnij tutaj aby otworzyć fotografię w nowym oknie - Pomnik pomordowanych przez Niemcow partyzantów AK z Bratkowic, znajduje się przy drodze z Bratkowic do Trzciany. Ten symboliczny pomnik również wybudowały rodziny ofiar tuż po ekshumacji zwłok i przewiezieniu ich do zbiorowej mogiły na cemntarzu w Bratkowicach.
Naciśnij tutaj aby otworzyć fotografię w nowym oknie - Zbiorowa mogiła na cmentarzu w Bratkowicach. Ofiary pochowano w sierpniu 1944 r. W niedługim czasie obok nich pochowano również zwłoki partyzantów, którzy zginęli podczas akcji "Burza" w Bratkowicach. Początkowo na zbiorowej mogile ustawiono jedynie drewniane symboliczne krzyże; pod koniec lat 40. jednak w tym miejscu wzniesiono okazały pomnik - zbiorą mogiłę. Naciśnij tutaj aby otworzyć fotografię w nowym oknie - Tablica pamiątkowa ppor. J. Rzepki; umieszczona na Zespole Szkół (Szkoła Podstawowa nr 1 i Gimnazjum nr 4) im. kardynała Stefana Wyszyńskiego w Bratkowicach. |
